Akış ve IPTV
İnternet üzerinden canlı televizyon, sözcüklerini üç ayrı yerden ödünç aldı: yayıncılıktan, webden ve kazara standarda dönüşmüş tek bir panel yazılımından. Karşına çıkan terimler bunlar.
-
HLS
HTTP Live Streaming -
Apple’ın akış protokolü ve neredeyse her şeyin kullandığı yöntem. Görüntü kısa parçalara bölünür, bir metin listesinde sıralanır ve oynatıcı bunları sıradan HTTP üzerinden sırayla çeker.
HLS kazandı çünkü özel bir sunucu istemiyor: parçalar dosya, liste dosya ve her web sunucusu ikisini de dağıtabiliyor. Apple platformlarında yerel olarak, başka hemen her yerde de destekleniyor.
Tasarımının insanların sürekli karşılaştığı bir sonucu var: kaydedilecek tek bir video dosyası yok. İzlediğin şey yalnızca bin parça ve onları çekmek için bir talimat listesi olarak var.
-
Manifest
liste, .m3u8 -
Bir yayının nelerden oluştuğunu yazan metin dosyası. Ana manifest kalite seviyelerini sıralar; her biri gerçek parçaları sıralayan bir medya manifestine işaret eder.
Birini açtığında birkaç düzine satır görürsün: bir başlık, birkaç parametre ve adresler. İzlediğin her şey başka yerdedir. Canlı bir yayında oynatıcı bu dosyayı birkaç saniyede bir yeniden çeker, çünkü yayın sürdükçe uzar.
Manifest adresleri genelde imzalı ve süreli olur; sabah çalışan bir bağlantının öğleden sonra sıklıkla hiçbir şeye işaret etmemesi bundan.
-
Parça
segment, chunk -
Bir yayının kısa bir dilimi; tipik olarak iki ila on saniye ve kendi dosyası olarak dağıtılır. Bir saatlik video yüzlerce, hatta binlerce parça eder.
Oynatma sırasında kalite değiştirmeyi mümkün kılan şey parçalama: oynatıcı bir sonraki parçayı farklı bir kalite seviyesinden ister ve değişim kesinti olarak değil, iki parçanın sınırında gerçekleşir.
Bir yayını indirmeyi kopyalama değil yeniden kurma yapan da bu. Her parçanın tek tek çekilip düzgün dizinli tek bir kapsayıcıya yazılması gerekir — sonuca çalışan bir ilerleme çubuğu kazandıran adım da odur.
-
Uyarlanabilir bit hızı
ABR -
Aynı içeriği birkaç kalite seviyesinde sunmak ve bağlantı değiştikçe oynatıcının aralarında gidip gelmesine izin vermek. Yayınların durmak yerine netlik kaybetmesi bundan.
Oynatıcı parçaların ne hızla geldiğini ölçer ve sürdürebileceğine inandığı en yüksek kaliteyi seçer. Bağlantı daraldığında, genelde tampon boşalmadan bir alt seviyeye iner.
Bir yayını izlemekle bir dosya indirmek arasındaki en büyük fark da bu. İndirme en iyi sürümü ister ve bekler; yayın ise duraklamaktansa biraz bulanık görünmeyi tercih eder.
Ayrıca: HLSTamponlamaBit hızı
-
Tamponlama
buffering -
Oynatıcının, izlediğinin birkaç saniye ilerisini önceden indirip elinde tutması; böylece kısa bir ağ aksaması duraklamaya dönüşmez. Bu kelimeyi gördüğünde tampon çoktan tükenmiştir.
Büyük tampon daha çok aksaklığı atlatır; bedeli geç başlaması ve kanal değişimine yavaş tepki vermesidir. Canlı yayınlar tamponu bilerek küçük tutar; talep üzerine videodan daha kırılgan olmaları bundan.
Bir IPTV kanalı takıldığında sebep neredeyse her zaman sağlayıcı ile senin aranda bir yerdedir: onların sunucusu, aradaki rota, senin bağlantın. Aynı uygulama aynı cihazda aynı bit hızındaki yerel bir dosyayı tek bir titremeden oynatır; ikisini ayırmanın en hızlı yolu bu.
Ayrıca: Uyarlanabilir bit hızıIPTV
-
IPTV
-
Havadan, kablodan ya da uydudan değil internet üzerinden dağıtılan televizyon. Kelime olarak yalnızca bir dağıtım yöntemini anlatır; kimin neyi dağıtmaya hakkı olduğu hakkında hiçbir şey söylemez.
Bir aboneliğin gerçekte içerdiği şey bir liste: bir M3U dosyası ya da bir panelde hesap. Bu liste kanalları adlandırır ve her birine bir adres verir. Oynatıcı bunu kanal rehberine çevirir; hiçbir şeyi barındırmaz, hiçbir şeyi sağlamaz.
Hem hukuken hem teknik olarak önemli olan kısım bu. IPTV oynatan bir uygulama kanal göndermez; belirli bir sağlayıcının taşıdığı şeyleri taşımaya hakkı olup olmadığı da o sağlayıcıyla ilgili bir sorudur.
Ayrıca: M3U listesiXtream CodesEPG
-
M3U listesi
-
Kanal adlarıyla yayın adreslerinden oluşan düz metin bir liste; bir IPTV aboneliğinin en yaygın teslim biçimi. İçinde hiç video yoktur.
Her girdi iki satırdır: kanalı adlandıran satır — teamülle eklenmiş logo, grup ve kimlikle birlikte — ve adresini veren satır. Bu teamüllerin hiçbiri standartlaşmadı; dolayısıyla her sağlayıcı biraz farklı yazıyor.
Sağlayıcı listeleri biçimin öngördüğünün çok ötesinde büyüdü: yüz binlerce kanal ve yüzlerce megabayt metin artık sıradan. Listeyi ayrıştırmadan önce belleğe alan bir uygulama da işini bitiremeden iOS tarafından kapatılıyor.
Ayrıca: IPTVXtream Codes
-
Xtream Codes
-
API’si fiilî standarda dönüşmüş bir panel yazılımı. Liste dosyası yerine bir sunucu adresi, kullanıcı adı ve parola alırsın; uygulama kanalları, filmleri, dizileri ve rehberi doğrudan panele sorar.
Arkasındaki şirket 2019’da kapatıldı; API ondan uzun yaşadı, çünkü binlerce sağlayıcı çoktan onun üzerine kurmuştu ve müşteriler bunu bekliyordu. “Xtream uyumlu” denen yazılım, o şirketin ürününü kullanmıyor, o arayüzü uyguluyor.
Düz bir listeden iki işe yarar farkı var: katalog düz liste yerine yapılandırılmış veri olarak gelir ve panel bir bağlantı sınırı uygular — aynı anda açık bir indirmeyle canlı bir kanalın birbirini düşürebilmesi bundan.
Ayrıca: IPTVM3U listesiEPG
-
EPG
elektronik yayın rehberi -
Yayın akışı: her kanalda şimdi ne var, sırada ne var, daha önce ne vardı. Kanallardan ayrı, genelde bir XMLTV dosyası olarak dağıtılır.
Rehber, sağlayıcının her kanala verdiği bir kimlikle kanallara eşlenir. Bu kimlikler eksik ya da tutarsız olduğunda — ki sık olur — rehber verisi elde ve doğru olsa bile kanallarda program bilgisi görünmez.
Büyük bir sağlayıcının tam rehberi, binlerce kanal için günlerce yayın akışı içeren, başlı başına ciddi bir indirmedir.
-
Geçmişe dönük izleme
catch-up, timeshift, arşiv -
Yayınlanıp geçmiş bir şeyi, sağlayıcının sunucusundan o kanalın geçmiş bir anını isteyerek izlemek. Yalnızca sağlayıcı kayıt alıyorsa vardır; cihazında hiçbir şey saklanmaz.
Sunulduğu yerde uygulama, rehberdeki geçmiş bir programı o kanalın o zaman aralığı için bir isteğe çevirebilir. Tipik arşivler birkaç gün geriye gider.
Bu tamamen sağlayıcının yeteneği. Bir uygulama, olmayan bir kanala geçmişe dönük izleme ekleyemez; geçen haftanın rehber kaydı da o kaydın durduğunun kanıtı değildir.
-
DRM
dijital haklar yönetimi -
Yalnızca lisanslı oynatma yazılımının, bir lisans sunucusundan aldığı anahtarlarla çözebildiği şifreleme. Apple platformlarında FairPlay, Android ve çoğu web tarayıcısında Widevine.
DRM korumalı bir yayın uçtan uca şifrelidir ve anahtar, yalnızca kendisine eklenen kurallara uyacağını kanıtlamış yazılıma verilir: kaydetmek yok, ekranı yakalamak yok, bazen harici ekran yok.
Bu, etrafından dolaşılacak bir zorluk değil; mekanizmanın ta kendisi. DRM korumalı bir yayını indirdiğini iddia eden bir araç, ya ne yaptığı ya da o yayının ne olduğu konusunda yanlış konuşuyordur.